Menu

Επόμενη εκδήλωση


????????? ??? ????????????
on 28-11-2017 at 20:30
at Ελευθεριακός Χώρος Sabot
takes place in
5 days 14 hours 12 minutes
Πρόσθετα

Ημερολόγιο

<<  Νοέμβριος 2017  >>
 Δ  Τ  Τ  Π  Π  Σ  Κ 
  
27282930   

ΚΑΜΠΑΝΙΕΣ

Διαφήμιση
Διαφήμιση

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Διαφήμιση
Δεκ 2008 Εργατικό Κέντρο Βόλου 1908 PDF Εκτύπωση E-mail

Εργατικό Κέντρο Βόλου

Τα αποσπάσματα αλλά και η κύρια πηγή για το κείμενο είναι από την σπουδαία εργασία «για μια Ιστορία του αναρχικού κινήματος του ελλαδικού χώρου» του Δ.Τ. (Μελβούρνη, 2008). Array Καταστατικό του ΕΚΒ
Η ίδρυση του Εργατικού Κέντρου στον Βόλο πριν από 100 ακριβώς χρόνια στις 14 Δεκέμβρη του 1908 αποτέλεσε πολύ σημαντική ώθηση για την κινητοποίηση πολλών εργατών και αγροτών όλης της Θεσσαλίας. Ήταν αποτέλεσμα δυναμικών εργατικών αγώνων που συνέβησαν στην περιοχή για μια μεγάλη χρονική περίοδο μέχρι να υπάρξει η ανάγκη για ίδρυση του πρώτου εργατικού κέντρου στην Ελλάδα. Η πρώτη απεργία στον Βόλο (και σε όλη την Θεσσαλία) εκδηλώθηκε το Δεκέμβρη του 1881 από εργάτες στην κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Βόλου – Λάρισας. Η παρουσία εκεί αρκετών ιταλών αναρχικών και σοσιαλιστών εργατών επηρέασε και τους έλληνες εργάτες ώστε να υποκινηθεί η απεργία ενάντια στην ιταλική εταιρία που είχε αναλάβει το έργο. Οι εργασίες ξανάρχισαν το 1887 και σημειώθηκε νέα απεργία. Τον Φεβρουάριο του 1892 διεξάγεται στον Βόλο η πρώτη διαδήλωση. Οι καπνεργάτες της πόλης εναντιώθηκαν σε κυβερνητικό νομοσχέδιο σχετικό με τον κλάδο τους και τον Μάιο του 1894 οργανώνουν την πρώτη τους απεργία ενώ τον Οκτώβριο του 1901 την δεύτερη. Απέργησαν ενάντια στις άθλιες συνθήκες εργασίας και το κλίμα στρατοπέδου που επιβλήθηκε από τα αφεντικά στα καπνεργοστάσια. Το 1901 ιδρύεται και το σωματείο των καπνεργατών. Εντωμεταξύ στους τρεις μήνες από τον Οκτώβρη μέχρι τον Δεκέμβρη του 1900 ιδρύονται σωματεία ασβεστοχτιστών, ελαιοχρωματιστών, ξυλουργών, ξενοδοχοϋπαλλήλων και τυπογράφων.

 

Ήδη από 1898 έχει κάνει την εμφάνιση της μια αναρχοσυνδικαλιστική ομάδα στην οποία συμμετέχει και ο εργάτης Δημήτρης Καλαντζόπουλος ο οποίος καταγότανε από τον Πύργο και τελούσε χρέη ανταποκριτή στον Βόλο για την πατρινή αναρχοσυνδικαλιστική εφημερίδα «Επί τα πρόσω». Στην συνέχεια εξέδωσαν και οι ίδιοι μια βραχύβια εφημερίδα τον «Εργάτη» (12 Αυγούστου 1899). Η ομάδα αυτή είχε επαφές μέσω αλληλογραφίας με αντίστοιχες αναρχοσυνδικαλιστικές ομάδες από τον Πύργο, την Πάτρα, την Ιταλία, την Ισπανία και την Γαλλία. Ο Καλαντζόπουλος συμμετείχε στο εργατικό κίνημα του Βόλου μέχρι και το 1906.

“Ένας άλλος σημαντικός αναρχικός του Βόλου την εποχή αυτή ήταν ο λόγιος Γεώργιος Αλεξανδράκης, ο οποίος από τις αρχές της δεκαετίας του 1900 προπαγάνδιζε, πότε μόνος και πότε με τον ομοϊδεάτη και στενό του φίλο Παναγιωτόπουλο, τις αναρχικές και αθεϊστικές ιδέες. Και οι δύο ήσαν δημοτικιστές (όπως και αρκετοί αναρχικοί της εποχής εκείνης). Στην αρχή, δεν είχαν συστηματική δράση και μιλούσαν κυρίως μέσα σε καφενεία. Έπειτα, όμως, στράφηκαν στους εργάτες. Κύρια στοιχεία της προπαγάνδας τους ήσαν η άμεση εναντίωση στη θρησκεία, στο κράτος, στο λογιοτατισμό και τις τοπικές πολιτικές φιλοδοξίες. Ο Γ. Αλεξανδράκης φαίνεται ότι είχε μεγάλη θεωρητική κατάρτιση και μόρφωση (το ίδιο και ο Παναγιωτόπουλος) και μεγάλη ικανότητα στο να κινητοποιεί τους εργάτες. Δεν ήταν «ψευτοδιανοούμενος», όπως υποστηρίζει ο Κορδάτος. Ασπαζόταν την άποψη του Μπακούνιν ότι «δεν πρέπει να διδάξουμε το λαό, πρέπει να τον βοηθήσουμε να εξεγερθεί». Ήταν από τους πρωτεργάτες της ίδρυσης του Εργατικού Κέντρου Βόλου και παρά το ότι ήταν πολύ αγαπητός από τους καπνεργάτες, εντούτοις δεν επεδίωξε ποτέ να καταλάβει κάποιο αξίωμα στο Εργατικό Κέντρο ή στην Καπνεργατική Ένωση. Η επιρροή που είχε στους εργάτες της πόλης φάνηκε από τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στην καπνεργατική απεργία του 1909. Στην απεργία αυτή ο Αλεξανδράκης συνελήφθη μαζί με άλλους αναρχικούς και σοσιαλιστές εργάτες και φυλακίσθηκε για κάποιες ημέρες. Παραπέμφθηκαν όλοι σε δίκη που έγινε στις αρχές Οκτωβρίου 1909 («Εργάτης», τεύχος 36, 11 Οκτωβρίου 1909) για την οποία ο «Εργάτης» γράφει ότι «Ο κ. Αλεξανδράκης απηξίωσε να παραστή εις την δίκην».
Στο διάστημα 1905-1906, επίσης, πιθανόν κάποιες ελευθεριακές ιδέες να αναπτύχθηκαν και μέσα σε έναν κύκλο συζητήσεων και ιδεολογικών αναζητήσεων γύρω από τον γηραιό δικηγόρο και ποιητή Σπύρο Μουσούρη, ο οποίος υποστήριξε την οργάνωση των εργατών όχι μέσω συντεχνιακών σωματείων, αλλά μέσω ενός ενιαίου πανεργατικού οργανωτικού σχήματος.”

Το φθινόπωρο του 1908, μια ομάδα αναρχοσυνδικαλιστών, με επικεφαλής τον αναρχικό Γεώργιο Κόσσυβα, ο οποίος είχε εργαστεί ως τσιγαράς στην Αλεξάνδρεια, αλλά και σοσιαλιστών εργατών, πήρε την πρωτοβουλία ίδρυσης Εργατικού Κέντρου στο Βόλο. Στην πρωτοβουλία αυτή συμμετείχαν οι καπνεργάτες και τσιγαράδες Χαράλαμπος Χαρίτου, Κωνσταντίνος Χειρογιώργος, Χρήστος Κουλοχέρης, Κωνσταντίνος Σούλιος, Νικόλαος Κατσιρέλος, Διονύσιος Σκούταρης, Α. Πανταζόπουλος, Απόστολος Καρασεΐνης, Π. Τζορβάς, Χρ. Παππάς, Π. Κωνσταντόπουλος, Κλεάνθης Νικολαΐδης, ο εργάτης Βασ. Κανάβας, ο τυπογράφος Γεώργιος Μπουρίτσας, ο ράφτης Καρασταμάτης, ο μικρέμπορος Ηλίας Νικολάου, ο εργάτης Ιωαννίδης (από τη Βουλγαρία), ο Ισραηλίτης ωρολογοποιός Σάββας Ραφαήλ, ο Νίκος Ευσταθίου, ο Πελοπίδας Γιαννούρας ο Γ. Αλεξανδράκης και άλλοι, αν και δεν υπέγραψαν όλοι στην έκκληση που στάλθηκε και δημοσιεύτηκε στο 27ο τεύχος του «Εργάτη» (21 Νοεμβρίου 1908). Το παρακάτω απόσπασμα είναι από αυτό το κάλεσμα για την δημιουργία του Εργατικού Κέντρου του Βόλου.

Array το καταστατικό πριν την ίδρυση του ΕΚΒ “Βρίσκεται καμιά φορά κανένας μας που τον πνίγει η αδικία και διαμαρτύρεται και φωνάζη. Μα ένας και δύο τι μπορούν να κάνουν; Για να υπερασπίσωμε τα συμφέροντά μας, για να καλυτερέψωμε τη θέσι μας, για να εξημερωθούμε, και μορφωθούμε και γίνουμε άνθρωποι σωστοί, χρειάζεται αγώνας. Και για τον αγώνα χρειάζεται δύναμις. Και δύναμις ακατάβλητη θα γίνωμε ημείς οι ίδιοι μονάχοι μας άμα ενωθούμε. Μ’ αυτή τη δύναμι που θα μας χαρίση η ένωσί μας θα τα κατορθώσουμε όλα. Και την προστασία εκ μέρους της πολιτείας και τη μόρφωσί μας και το δίκαιό μας και όλα μόνοι μας μονάχα είνε δυνατόν να τα επιτύχωμεν με την μεγάλη δύναμι που θα μας χαρίση η ένωσί μας. Από αλλού μην περιμένομε.
Ούτε η πολιτεία μονάχη της βρήκε ποτέ καιρό απ’ τη ρουσφετολογία να σκεφθή για μας, ούτε οι πολιτικοί μας, που τους βγάνουμε ημείς, - γιατί ημείς είμαστε οι πολλοί – κι αυτοί φροντίζουν για τα συμφέροντά τους και τα συμφέροντα των μεγάλων και των πλουσίων.
Και συμβαίνει αυτό γιατί καταντήσαμε δούλοι τους και μας σέρνουν όπου κι όπως θέλουν, ενώ έπρεπε νάχωμε δική μας σκέψι και γνώμη και όχι να γελιόμαστε με τη μωρή ιδέα ότι είνε δυνατό να μας χαρίση ο σημερινός πολιτικός αληθινή και πραγματική προστασία.
Απόδειξη είνε πως ώς τώρα κανένα προστατευτικό μέτρο δεν ψηφίστηκε για τους εργάτες. Κι έτσι εμείς ιδρώνουμε, κοπιάζομε, εργαζόμαστε, τυραννούμαστε, και άλλοι πλουτούνε. Ημείς παράγομε με την εργασία το πλούτο και οι άλλοι απολαβαίνουν κάθε είδους ευτυχία και απόλαυσι, όταν εμείς δυστυχούμε και κακοζοούμε, έρημοι, περιφρονημένοι και κακομοιριασμένοι.
Νομίζομε λοιπόν πως έφθασε ο καιρός να σκεφθή και ο Έλλην εργάτης και για τον εαυτόν του και για τη θέση του και για την οικογένειά του και για τα παιδιά του και για το μέλλον του. Και ευτυχώς άρχισε κάπως η τάξη μας να εργάζεται κι ενώνεται σε σωματεία. Στον Πειραιά, στας Πάτρας, στο Αργοστόλι, στη Λάρισα, στο Βώλο, ιδρύθηκαν τέτοια Σωματεία, όπως ο ¨πανεργατικός», για την υπεράσπισι των συμφερόντων της τάξης του.
Αλλά τα σωματεία, η ένωσι δηλ. προϋποθέτει ομόνοια. Και η ομόνοια απαιτεί πρώτα να γίνωμε άνθρωποι με λίγη μόρφωσι, με αισθήματα, με φωτισμένη ψυχή και με χαρακτήρα τίμιο κι αληθινό. Δυστυχώς αυτά όλα που χρειάζονται για να υπάρχη η ομόνοια, η οποία πάλι χαρίζει την ένωσι, δεν τάχωμε ημείς οι ρωμηοί εργάτες. Στην κατάστασι που ζούμε, καταντήσαμε λίγο πολύ άγριοι, χωρίς τον απαιτούμενο χαρακτήρα, κι αισθήματα και αξιοπρέπεια, με πολλά ελαττώματα που μας τα σερβίρει η αμάθεια και το πνευματικό σκοτάδι στο οποίο μας αφίνουν να κυλιόμαστε.
Πρέπει λοιπόν να αποκτήσωμε αυτά που μας λείπουν. Τη μόρφωσι, τον ανθρωπισμό, τον χαρακτήρα το φιλότιμο και τίμιο, την αξιοπρέπεια, το πνευματικό φως. Τότε μονάχα θα μπορέσουμε να μωνιάσωμε, να αποκτήσωμε ομόνοια, χωρίς την οποία τα σωματεία και οι σύνδεσμοι δεν μπορούν ν εργασθούν και να ενεργήσουν αποτελεσματικά, και διαλύονται ή καταντούν άχρηστα.
Για να αποκτήσωμε λοιπόν όλα αυτά που θα μας χαρίσουν την πολύτιμη ομόνοια, πρέπει να κάμωμε ένα κέντρο. Όχι σωματείο, ούτε σύνδεσμο, ούτε προέδρους, ούτε εκλογές, κι όλα αυτά τα πράγματα που για ανθρώπους σαν κι εμάς είνε πολύ δύσκολομεταχείριστα. Ένα απλό εργατικό κέντρο, ένα σαλόνι το οποίο θα είνε η λέσχη μας και σχολείο μας και αναγνωστήριό μας. Στο «Κέντρο μας» θα μαζευόμαστε όλοι μας, εργάτες κάθε ισναφιού, αποφεύγοντας κάθε άλλο κέντρον και ασχολίες που μας διαφθείρουν υλικώς και ηθικώς.
Εκεί θα συνηθίζωμε στην ομόνοια και στη λογική συζήτησι, πέρνοντας το αναψυχτικό μας, αντί να πηγαίνωμε στις ταβέρνες, εκεί θα μεταδίδωμε ο ένας στον άλλον το βάσανό μας και τον πόνο μας, εκεί θα συνδεθούμε, θα αδελφωθούμε και θα νοιώσουμε τη μεγάλη σημασία της αλληλεγγύης και αλληλοβοήθειας.”

 

Array χαρακτικό του Τάσου για τους εργάτες του Βόλου Δύο μήνες μετά την ίδρυση του, το «κέντρο» οργανώνει μεγάλη απεργία καπνεργατών (Φλεβάρης 1909) που μετά από συγκρούσεις με τις δυνάμεις καταστολής καταλήγει σε εργατική νίκη με την αποδοχή όλων των αιτημάτων τους. Άλλη νικηφόρα απεργία (με την συμβολή του απεργιακού ταμείου) καπνεργατών γίνεται τον Φλεβάρη του 1910, ενώ τον Μάρτιο του ίδιου χρόνου το ΕΚΒ συμπαρίσταται στην αγροτική εξέγερση του Κιλελέρ. Εν τέλει θα κατασταλεί η λειτουργία του το 1911 μέσω της συκοφάντησης και των διώξεων του από την εκκλησία, τους εργοδότες και το κράτος ως φωλιά αναρχικών.

 

Το σημερινό Εργατικό Κέντρο Βόλου έχοντας αποποιηθεί τις ιδρυτικές του αρχές κομματικοποιήθηκε και «γιορτάζει» την επέτειο του με εκπροσώπους του κράτους και των εργοδοτών. Το ξεπούλημα των εργατικών αγώνων δεν πρόκειται να μείνει αναπάντητο. Για μας οι αγώνες αυτοί δεν αποτελούν μουσειακό έκθεμα αλλά κληρονομιά για τις τωρινές μας κινητοποιήσεις.