Menu

Επόμενη εκδήλωση


????????? ??? ????????????
on 28-11-2017 at 20:30
at Ελευθεριακός Χώρος Sabot
takes place in
5 days 14 hours 13 minutes
Πρόσθετα

Ημερολόγιο

<<  Νοέμβριος 2017  >>
 Δ  Τ  Τ  Π  Π  Σ  Κ 
  
27282930   

ΚΑΜΠΑΝΙΕΣ

Διαφήμιση
Διαφήμιση

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Διαφήμιση
Εργατικά συμβούλια 1918 PDF Εκτύπωση E-mail

Εργατικά συμβούλια και συμβουλιακή δημοκρατία

 

Πριν ασχοληθούμε ιστορικά με την περίπτωση των εργατικών συμβουλίων της Γερμανίας πριν από 90 χρόνια πρέπει να διασαφηνίσουμε τον ορισμό τους. Με τον όρο «δημοκρατία των συμβουλίων» ή «συμβουλιακή δημοκρατία» εννοούμε το πολιτικό σύστημα, στο οποίο η λαϊκή βούληση ασκείται μέσα από αμεσοδημοκρατικά εκλεγμένα συμβούλια.

Array Array Η κοινωνία είναι οργανωμένη σε μικρές μονάδες από τη βάση, π.χ. τους εργάτες μιας επιχείρησης ή τους κατοίκους μιας μικρής περιοχής. Η νομοθετική, η εκτελεστική και η δικαστική εξουσία απαρτίζεται μέσα σε ένα σώμα, έτσι αποφεύγεται η λεγόμενη διάκριση των εξουσιών, σε αντίθεση με τα κλασσικά (κατά  τον Μοντεσκιέ και τον Λοκ) μοντέλα δημοκρατίας. Συνεπώς δεν υπάρχει ποικιλία κομμάτων, μια και τα συμβούλια ειναι αυτά που πρέπει να προσωποποιήσουν τη λαϊκή βούληση. Είναι υπεύθυνα απένατι στη βάση, συνδεδεμένα με τις εντολές της και κάθε φορά ο ρόλος τους μπορεί να ανακληθεί.

      Εκλέγονται σε διάφορα επίπεδα και με τον παρακάτω τρόπο: Τα συμβούλια της κάθε μικρής περιοχής (τομέα) και τα συμβούλια των επιχειρήσεων στέλνονται ως αντιπρόσωποι σε γενικές συνελεύσεις στα τοπικά συμβούλια. Εκείνα με τη σειρά τους διορίζουν μέλη για το επόμενο επίπεδο οργάνωσης, αυτό των περιφερειακών συμβουλίων. Το συγκεκριμένο σύστημα εκλογής και επιλογής συνεχίζεται με τον ίδιο τρόπο μέχρι τα κεντρικά συμβούλια, η διαδικασία αυτη δηλαδή πραγματοποιείται πάντοτε απο τη βάση προς τα πάνω και κυρίως αμεσοδημοκρατικά.

 Όσοι συμμετέχουν στην εκλογή αυτών των συμβουλίων διατηρούν τον έλεγχο και την εγκυρότητα της λαϊκής εντολής και ανά πάσα στιγμή μπορούν να ανακαλέσουν  τη λειτουργία τους.

      Το πρώτο σύστημα συμβουλιακής διακυβέρνησης το συναντά κανείς στα 1905 στην ρωσική επανάσταση. Δοκιμάστηκε με τη σειρά του σύμφωνα με τα πρότυπα της παρισινής κομμούνας. Όπως και τότε έτσι και στα ρώσικα συμβούλια η ισχύς τους μπορούσε να ανακληθεί οποιαδήποτε στιγμή και εκτός αυτού, η αμοιβή των μελών του ήταν πολύ μικρή και τα προνόμιά τους περιορισμένα.

Array μετά τη διακήρυξη της συμβουλιακής δημοκρατίας Εκείνο τον καιρό σχηματίστηκαν αυθόρμητα αυτοδιαχειριζόμενα όργανα (ρώσικα σοβιέτ), τα οποία είχαν την υποστήριξη των μπολσεβίκων και έπειτα από την οκτωβριανή επανάσταση αποτέλεσαν θεσμό και θεμέλιο του σοβιετικού κράτους.

     Σύμφωνα με απόψεις ιστορικών, η απόπειρα δολοφονίας κατά του Λένιν έγινε μόνο η αφορμή για τους μπολσεβίκους ώστε να περιορίσουν με κάθε τρόπο τα δικαιώματα της αντιπολίτευσης και των συμβουλίων. Εξάλλου το παρασκήνιο της απόπειρας δε συσχετιζόταν με την ύπαρξη των συμβουλίων, απέναντι στα οποία ήταν σύμφωνοι οι περισσότεροι σοσιαλεπαναστάτες, αλλά η βασική αφορμή ήταν η συνθήκη του Μπρεστ-Λιτόβσκ με τη Γερμανία, που έφερε ως συνέπεια το ξέσπασμα του εμφύλιου πολέμου. Οι σοσιαλεπαναστάτες, οι αναρχικοί  και άλλοι αντίπαλοι των μπολσεβίκων, επιρρίπτουν στον Λένιν τη σύναψη της συνθήκης  με τα αποτελέσματά της και τον θεωρούν προδότη της επανάστασης.

Οι μπολσεβίκοι από την πλευρά τους χρησιμοποιούν τον εμφύλιο και τη σύγχυση που προκάλεσε, όχι μόνο για να περιορίσουν τα δικαιώματα των συμβουλίων αλλά στην πραγματικότητα για να τα διαλύσουν.

      Ένα από τα ιστορικά επακόλουθα αυτής της κατάστασης ήταν η εργατική εξέγερση του Πέτρογκραντ και των ναυτών της Κρονστάνδης. Βασικότερος λόγος για αυτά τα γεγονότα ήταν η προσπάθεια και η επιθυμία των σοσιαλεπαναστατών και αναρχικών να διατηρήσουν ζωντανά τα συμβούλια και τα δικαιώματά αυτών. Ανοικτή ήταν πια η πρόθεση του Λένιν και των μπολσεβίκων να εκμηδενίσουν το ρόλο των συμβουλίων και να εξασφαλίσουν τη μοναδικότητα του Κόμματος, απομακρύνοντας έτσι και τον τελευταίο εσωτερικό εχθρό, που θα κλόνιζε ίσως το καθεστώς απόλυτης εξουσίας.

Array Array Ο Τρότσκι, ένας από αυτούς, που κατέπνιξε την εξέγερση της Κρονστάνδης

και επιθυμούσε να «αφοπλίσει» τους αναρχικούς δικαιολόγησε την ενέργεια αυτή ως πρόληψη κατά των αντεπαναστατών-εχθρών.

Μετά το θάνατο του Λένιν το 1924 και την ανάληψη εξουσίας από το Στάλιν, ο ρόλος των συμβουλίων στη Ρωσία συρρικνώθηκε ακόμα πιο πολύ.

 

 

          Γερμανία 1918. Στη μεταβατική περίοδο και μετά το τέλος του Α΄παγκοσμίου πολέμου σχηματίστηκαν  σύμφωνα με τα πρότυπα της σοβιετικής δημοκρατίας τα πρώτα συμβούλια εργατών και στρατιωτών στην Αυστρία, στην Ουγγαρία και στη Γερμανία (πρώτα στο Κίελο την 4η Νοέμβρη 1918).

         Ωστόσο το Δεκέμβρη του 1918 αποφάσισαν τα συμβούλια από ολόκληρη τη γερμανική επικράτεια να διεξάγουν εκλογές και πλειοψηφικά συμφώνησαν υπέρ της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και κατά του συμβουλιακού συστήματος. Μετά την εξέγερση των Σπαρτακιστών υπό την ηγεσία του γερμανικού κομμουνιστικού κόμματος, ο αριθμός των συμβουλίων αυξήθηκε σημαντικά. Εργάτες και στρατιώτες οργανώθηκαν στο Βερολίνο, στο Μόναχο, στη Βρέμη και την περιοχή του Ρουρ. Παράλληλα με την ιδέα των συμβουλίων συνδέθηκε και η προσπάθεια κοινωνικοποίησης της βιομηχανίας (κάρβουνου, ατσαλιού, σιδήρου) καθώς και των τραπεζών, σύμφωνα με τη θεωρία του Μαρξ και το σοβιετικό μοντέλο. Στους πρώτους κιόλας μήνες του 1919 διακηρύχτηκαν επίσημα συμβουλιακές διακυβερνήσεις στη Βρέμη στο Μανχάϊμ στο Μπράουνσβάϊγκ, το Βίρτσμπουργκ και το Μόναχο έπειτα μάλιστα κι από την επίθεση κατά του Κουρτ Άϊζνερ, ηγέτη των εργατικών συμβουλίων στην περιοχή του Μονάχου (Βαυαρία). Η δολοφονία αυτή (21 Φλεβάρη 1919) αποτέλεσε αφορμή για τεράστιες διαδηλώσεις και επεισόδια, τα οποία κατέληξαν στον τραυματισμό ενός μέλους-υπουργού του σοσιαλιστικού κόμματος και στο θάνατο άλλων δύο ατόμων. Η παράταση τέτοιων συγκρούσεων Array Array μέσα στο χώρο, από τη μια μεριά της ριζοσπαστικής αριστεράς και των αναρχικών κι από την άλλη του κατεστημένου σοσιαλδημοκρατικού κόμματος θα κρατήσει το κρατίδιο της Βαυαρίας σε γενικευμένη αναταραχή. Έπειτα από συνεχείς αρνήσεις του υπάρχοντος κοινοβουλίου να επιτρέψει στα επαναστατικά συμβούλια των εργατών και στρατιωτών τη διακήρυξή τους και συνεπώς την μεσολάβησή τους στα πολιτικά πράγματα, στις 7 Απρίλη του 1919 ιδρύεται τελικά η συμβουλιακή δημοκρατία, στην οποία ούτε οι κομμουνιστές αλλά ούτε και οι μετριοπαθείς σοσιαλιστικές δυνάμεις επιθυμούσαν να συμμετάσχουν. Ο Έριχ Μίζαμ ο Γκούσταφ Λάντάουερ, ο Ερνστ Τόλλερ καθώς επίσης και ο Ρετ Μαρούτ, ήταν μεταξύ εκείνων που αγωνίστηκαν για τη συγκρότηση Εργατικών Συμβουλίων κάτι που οδήγησε στην ίδρυση της Βαυαρικής Συμβουλιακής Δημοκρατίας. Αυτό διήρκεσε μόνο μια εβδομάδα. Οι σοσιαλδημοκράτες, τρομοκρατημένοι από την επαναστατική σκέψη και δράση, συμμάχησαν με τη δεξιά. Οι Freikorps, ένα σώμα αντιδραστικής πολιτοφυλακής με εμπειρία αντιμπολσεβικικής δράσης, που οργανώθηκε από το σοσιαλιστή υπουργό Nόσκε και που αποτελείτο από δεξιούς στρατιωτικούς και σπουδαστές, συνέτριψε τη Βαυαρική Συμβουλιακή Δημοκρατία.

 

Την 15η Απρίλη οι Freikorps (Λευκές Στρατιές) κύκλωσαν το Μόναχο και εξαπέλυσαν επίθεση ενάντια στην κόκκινη στρατιά που αρχικά υπερασπιζόταν με επιτυχία την επικράτεια της πόλης. Στις 17 όμως ο υπουργός άμυνας του Ράϊχ Γκούσταφ Νόσκε στέλνει επιπλέον στρατιωτικές δυνάμεις για να κάμψουν την αντίσταση  των επαναστατών. Στις επόμενες δυο εβδομάδες που ακολουθούν, μεσολαβούν επαφές με την κυβέρνηση για την αποκλιμάκωση των συγκρούσεων. Array Array

Η σύγχυση και η κρισιμότητα της κατάστασης θα οδηγήσει τελικά στην κατάληψη της πόλης από τους Freikorps τη 2η Μάη 1918. Περίπου 1000 άτομα χάσανε τη ζωή τους στις συγκρούσεις και 5000 θα σταλθούν σε δίκες για τη συμμετοχή τους στη  Συμβουλιακή Δημοκρατία. Ο Λαντάουερ συλλαμβάνεται την 1η Μάη και την αμέσως επόμενη μέρα εκτελείται, ενώ ο Μίζαμ συλλαμβάνεται και καταδικάζεται σε 15 έτη  κάθειρξη. Παρόμοια τύχη θα έχουν κι άλλοι ανώνυμοι επαναστάτες που πρωτοστάτησαν στα γεγονότα.

      Η ιδέα της αυτοοργάνωσης μέσα από τα συμβούλια και η απόρριψη του κοινοβουλευτικού συστήματος εκλογής και διακυβέρνησης απέτυχε και το Μόναχο έπεσε στα χέρια της δεξιάς συντηρητικής και μιλιταριστικής αντιπολίτευσης.

       Η ιδέα όμως δεν έσβησε. Κλείνοντας αυτή τη μικρή σύνοψη, παραθέτουμε μερικούς στίχους του Erich Mühsam (1878 -1934) ποιητή συγγραφέα και αναρχικού επαναστάτη, που παρόλη την μακρόχρονη φυλάκιση και τα βασανιστήρια που υπέστη, δεν υπάκουσε ούτε στο τέλος.  

«Ποτέ στη ζωή μου δεν έχω μάθει / να υπακούω στον καθένα. / Εδώ είμαι κλειδωμένος. / μακριά από το σπίτι μου, / τη σύζυγό μου, το εργαστήριό μου. Και ακόμα κι αν με σκοτώνουν, / εάν πρέπει να πεθάνω, / να ενδώσω είναι σα να ψεύδομαι! / Αλλά εάν οι αλυσίδες σπάσουν / θα ανάπνεα τότε στην ηλιοφάνεια. / Στην κορυφή πνευμόνων μου - τυραννία! / Και θα φώναζα στους ανθρώπους: ελευθερωθείτε! / Ξεχάστε να υπακούετε! / Να ενδώσουμε είναι σαν να ψευδόμαστε!»

 (Από το ποίημα του Mühsam «Ο φυλακισμένος»). 

ΠΗΓΕΣ:

  1. Alexander Berkman: Das ABC des Anarchismus. Trotzdem Verlag, Grafenau 1999
  2. Die Geschichte der Arbeiterräte und die Räterepublik. RoRo Taschenbuch Verlag 1968
  3. www.historisches-lexikon-bayerns.de
  4. http://www.monacomedia.de/muenchenwiki/index.php/Räterepublik
  5. www.anarkismo.net